هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )
143
سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )
كه مفقات ( مفقاد ) يك نوع زمرّد خامى است ، يا آنكه از جنس ملخيت « 1 » مىباشد . لسبيوس كه در تاريخ مصر و در حفاريّاتى كه در اين مملكت به عمل آمده ، تحقيقات انتيقه « 2 » نموده ، گويد : بعضى مهرههاى سبزرنگ پيدا شده ، كه زينت زنها بوده [ است ] . اين مهرهها از جنس شيشه است ، ولى بسيار خوشرنگ ؛ و كمال شباهت را به زمرّد دارد . مسيو ايرس گمان مىكند [ كه ] مصرىها اين سنگهاى ملخيت را نرم مىكوبيده و بعد آب مىكرده و در قالب مىريخته ، مهره مىساختهاند ؛ و همين شخص فاضل ، در حوالى مغاره شبيه به حبّهء انگور مهره [ اى ] يافته ، كه ظاهرا به وضع مذكور ريخته شده باشد . آن مهره ، الان در موزهء برلن است . چنين معلوم مىشود كه در معدن مغاره ، علاوهبر فيروزه ، مصرىهاى قديم مس و كات كبود استخراج مىكردهاند . در 60 سال قبل ، در وادى نقب « 3 » كه در 3 ميلى ( 3 فرسخى ) اين معدن مىباشد ، كوزهء زيادى پيدا كرده بودند ، و معلوم مىشد كه تا چندسال قبل ، در اين كورهها ، يا « مس » ذوب مىكردهاند ، يا آن « زمرّدهاى مصنوعى » را مىساختهاند . و بايد دانست كه قوم بنى اسرائيل زمرّد را يكى از احجار مقدّسه مىدانستهاند و خاخام « 4 » هاى بزرگ ، كه بايد لباسهاى خود را به جواهر مزيّن سازند ، بهترين جواهر [ را ] « فيروزه » و « زمرد » مىدانستند .
--> ( 1 ) . ملخيت يا ملخيث يا ملخيط ( malakhit ) نوعى سنگ سبز رنگ قشنگ است ، كه معمولا از معادن سيبرى به دست مىآيد . ( 2 ) . در اصل : انيقه . واژه انتيقه معرب آنتيك ( antique ) است ، بهمعناى عتيقه ، شىء كهنه ، ديرينه ، قيمتى ، باارزش . ( 3 ) . نقب ( nageb ) ، يا نقو ( negev ) ، بخش وسيعى در جنوب اسراييل است ، كه 800 ، 12 كيلومتر مربع ( 4900 ميل مربع ) مساحت داشته و از شهرهاى مهم آن مىتوان به بئر شبا ( بئر السبع ) Beershaba و ايلات Ilat در كنار خليج عقبه ( Aqaba ) اشاره كرد . در سالهاى اخير كاوشهاى باستانشناسى متعددى در اين منطقه صورت گرفته ، كه منجر به كشف يافتههايى فوق العاده مهم از هزارههاى پيش از تاريخ تا دورهء وسطى شده است . ( 4 ) . در اصل : خاخان . واژهء عبرى حاحام ( haham ) كه به صورت xaxam هم تلفظ مىشود ، بهمعناى دين ، ربانى و نام پيشواى دين آيين جهانى و توحيدى يهود مىباشد .